Adoptie en beeldvorming

Gesprek met de minister voor rechtsbescherming

Op 10 oktober 2022 had ik (in mijn rol als belangenbehartiger van stichting Mijn Roots en lid van de werkgroep Jeugdrecht van het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten), samen met International Child Development Initiatives, Defence for Children, CoMensha (het Nederlands Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel) en Bep van Sloten (internationaal expert Jeugdzorg en Jeugdbescherming), een gesprek met de minister voor Rechtsbescherming, Franc Weerwind.

Het voorlopige plan van de minister is om door te gaan met interlandelijke adoptie, maar op termijn wil hij hiermee stoppen. Het is nog niet helder op welke termijn dit zal gebeuren. We hebben onze visie toegelicht, de structurele weeffouten benoemd, als ook het gebrek aan controle-mogelijkheden in de landen van herkomst en de belemmerende werking van adoptie op de ontwikkeling van Jeugdzorg in de landen van herkomst. Wij vinden, ieder kind dat het slachtoffer wordt van misstanden in interlandelijke adoptie, is er één te veel. In ieder geval hebben we een nieuwe uitnodiging ontvangen voor een gesprek over 9-12 maanden om het nieuwe stelsel verder te bespreken.

Ook hebben we aangedrongen op het faciliteren van rootsonderzoek en identiteitsherstel, een verplichting die voortvloeit uit het VN-Kinderrechtenverdrag en het Facultatief Protocol inzake de verkoop van kinderen bij dit Verdrag. Zo hebben we nader toegelicht waarom het oprichten van een fonds waaruit een individuele tegemoetkoming kan worden gehaald voor een roots-zoektocht en voor DNA-onderzoek, zo belangrijk én urgent is. Het afstammingsrecht behelst ook het recht op waarheidsvinding en het kunnen herstellen van onderdelen van de identiteit waarmee is gesjoemeld, bijvoorbeeld de geboortedatum of naam. Met (o.a.) deze vorm van ondersteuning kunnen de excuses die Sander Dekker op 8 februari 2021 namens het kabinet maakte voor de misstanden in adoptieprocedures, op adequate wijze worden geëffectueerd.

Ook hebben we gepleit voor het inzetten op buitengerechtelijke oplossingen voor geadopteerden die de Staat aansprakelijk hebben gesteld of dat nog gaan doen, voor misstanden in hun adoptie.

We vertrouwen erop dat we een krachtige, constructieve bijdrage hebben kunnen leveren die de minister stof tot nadenken geeft.

De standpunten zijn na te lezen in de gezamenlijk opgestelde brief, die ook door veertien belangenorganisaties en enkele experts is ondertekend: Veertien belangenorganisaties van interlandelijk geadopteerden steunen oproep tot adoptiestop

Media

Op 16 juni 2022 vond het adoptiedebat plaats. Naar aanleiding hiervan heb ik de minister voor rechtsbescherming, Franc Weerwind, een paar brieven doen toekomen. De zoveelste brief, want in de afgelopen jaren heb ik er al heel wat van gestuurd naar toenmalige minister Sander Dekker, zijn ministerie en Tweede Kamerleden. Helaas, nog niet met het gewenste effect.

Tijdens het debat was Argos Medialogica ook aanwezig voor hun aflevering 'Al red je er maar één'. Welke beelden domineren het debat rond het adoptiedossier? En wat is het effect daarvan op de aanpak van misstanden in het adoptiesysteem? De aflevering werd op 3 juli 2022 op NPO 2 om 22:20 uitgezonden en is terug te bekijken.

» Mijn reactie op de aflevering 'Al red je er maar één', van Argos Medialogica

Brieven en opinie

Reactie op de brieven aan de minister

» Reactie ministerie J&V op brief Deijle - Rootsfonds 041122
» Reactie ministerie J&V op brief Deijle - Rootsfonds 260722

Brieven aan de minister en Tweede Kamerleden

1. Oproep herziening afwijzing aansprakelijkstellingen n.a.v. uitspraak Butink tegen de Staat d.d. 12 juli 2022
2. Bezwaar subsidieplan generieke ondersteuning voor o.a. groepsrootsreizen
3. Reactie na adoptiedebat 16 juni jl - Rootsfonds voor interlandelijke geadopteerden - 260622
4. Aanbieding brief stop met interlandelijke adoptie - 230522
5. Aanbieding brief over rootsfonds voor interlandelijke geadopteerden - 090522

Zie algemene Kamerstukken inzake adoptie via de webpagina Adoptiezaken onder "Openbare (Kamer)stukken".

Brieven vanuit het Nederlands Juristen Comité voor de mensenrechten

» Reactie op de oproep van het NJCM Rootsfonds- MinJenV-170522
» NJCM roept de nieuwe minister voor rechtsbescherming op een rootsfonds op te zetten, open brief 22 maart 2022.
» Bijlage bij open brief - Compensatieregelingen voor Slachtoffers
» NJCM roept nieuw kabinet op rootsfonds op te zetten voor geadopteerden uit buitenland, open brief 6 september 2021.
» Reactie NJCM op het rapport ‘Commissie onderzoek interlandelijke adoptie’, 7 juni 2021.
» NJCM onderschrijft RSJ-advies over interlandelijke adoptie, 16 januari 2017.

De brieven zijn verstuurd naar de leden van de vaste Kamercommissie Justitie en Veiligheid, Directoraat-Generaal Straffen Beschermen, Directie Control Bedrijfsvoering en Juridische Zaken en de Centrale autoriteit Internationale Kinderaangelegenheden.

Opinie

» Trouw, 3 juni 2022: opinieartikel Dewi Deijle, over kinderhandel. "Waarom niet stoppen met interlandelijke adoptie? We weten dat fraude blijft bestaan"
» Opinieartikel interlandelijke adoptie in pdf
» NRC, 7 april 2022, opinieartikel NJCM: "Zoeken naar je roots. Waarom er een fonds moet komen voor geadopteerden"
» CPO, 22 oktober 2020, "Het recht van een kind om te weten wie zijn of haar ouders zijn, mag niet verjaren".

Op 7 april 2022 heeft het NRC een opinieartikel geplaatst, geschreven door Geeske Ruitenberg, Aysel Sabahoglu en mij (werkgroepleden van de werkgroep Jeugdrecht van het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM)). Lees ook de open brieven die het NJCM heeft gestuurd naar de minister van rechtsbescherming en de vaste commissie van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Helaas ontving het NJCM op 17 mei 2022 een weinig verrassende reactie.

Opheffing adoptiestop

Naar aanleiding van het nieuws op 8 april 2022 over het opheffen van de (tijdelijke) adoptiestop, heb ik even een kort geschiedenislesje in elkaar gezet (zie video hieronder), om te laten zien hoe bizar ik de keuze van de minister voor Rechtsbescherming, Franc Weerwind, vind. Hoewel mijn focus meer ligt op rechts- en identiteitsherstel, wil ik hier toch wel iets over kwijt. Ik ben er verbaasd over dat het kabinet ervoor ‘kiest’ dat interlandelijke adoptie ‘uitsluitend’ nog een mogelijkheid blijft voor kinderen voor wie nog geen passende opvang voorhanden is in landen van herkomst. Dit impliceert dat het zogeheten subsidiariteitsbeginsel, dat is opgenomen in artikel 21 van het VN-Kinderrechtenverdrag (IVRK), nooit goed is nageleefd.

Verder ben ik verbijsterd over het plan om de bemiddeling van adoptie neer te leggen bij één organisatie die onder overheidstoezicht komt te vallen. Zo worden we eigenlijk teruggeworpen in de tijd. In 1975 is al een poging gedaan tot centraliseren van het adoptiebemiddelingssysteem. Dat is toen mislukt, over de rest maar niet te spreken.

Ook met versterkt overheidsgezag is fraude in adoptieprocedures niet te voorkomen. Onder andere door artikel 4 van het Haags adoptieverdrag is adequate controle en toezicht door het ontvangende land, dus ook Nederland, niet mogelijk. Waarom dan toch weer het verkeerde wiel opnieuw proberen uit te vinden? Na 66 jaar interlandelijke adoptie en misstanden, heeft Nederland kennelijk niets geleerd.

Terwijl het kabinet expliciet bevestigt dat misstanden niet zijn uit te sluiten en een waterdicht systeem niet is te garanderen, wordt evengoed besloten tot continuering van interlandelijke adoptie. Voor mij is dit werkelijk onnavolgbaar. Kinderhandel blijft op deze manier gefaciliteerd door de Nederlandse overheid.